Uit onderzoek en verhalen van jonge zorg- en welzijnsprofessionals blijkt dat zij in de eerste jaren regelmatig in het diepe worden gegooid, terwijl juist dan goede begeleiding en tijd voor groei essentieel zijn.1 De in dit artikel beschreven regionale traineeships voorzien in die behoefte met structuur, begeleiding en ruimte om te leren in de praktijk.
Zowel in de regio van WGV zorg en welzijn/TAZ Twente als van deRotterdamseZorg hebben werkgevers en onderwijsinstellingen een regionaal traineeship ontwikkeld om jonge zorgprofessionals te ondersteunen en een goede start van hun carrière te geven. In tabel 1 staan de belangrijkste kenmerken van de twee programma’s en de verschillen.
Tabel 1 Kenmerken pilots regionaal traineeship
| Twente | Rotterdam |
| Drie keer een half jaar werkzaam bij een andere organisatie in een andere sector
Jonge professionals zorg en welzijn, verzorging, verpleegkunde, social work
Ontwikkelprogramma met drie leerlijnen: · Ik en mijn persoonlijke ontwikkeling · Ik en mijn werkplek · Ik en mijn innovatieve ontwikkeling
Twee coachgesprekken per trainee per baan en twee intervisiebijeenkomsten per baan
Buddy op de werkplek voor ondersteuning van pre-boarding tot off-boarding
Buddybijeenkomsten ter ondersteuning van de begeleidende rol
Kennisdeling leren en ontwikkelen jonge professionals binnen de regio
Studenten van NHL-Stenden ontwikkelden een aanpak voor het duiden van hun beroepsvitaliteit |
Vier keer een half jaar werkzaam bij een andere organisatie in een andere sector
Professionals zorg en welzijn van niveau 2 tot en met 6, van helpende tot verpleegkundige, social worker en toegepast psycholoog
Ontwikkelprogramma gericht op persoonlijke groei, vakinhoud en samenwerking
Eén vaste coach gedurende het hele traject en een buddy op de werkvloer
Lesdagen als gezamenlijke investering van deelnemende organisaties
Nauwe samenwerking met drie onderwijsinstellingen en meerdere zorgorganisaties
Onafhankelijke coördinator die trainees ondersteunt bij hun loopbaan en matching |
Zachte landing
Tijdens de traineeships hebben we waardevolle lessen geleerd over wat goed werkt. In Twente boden de ontwikkeldagen (zie ‘Ontwikkelprogramma met drie leerlijnen’ in tabel 1) niet alleen verdieping, maar ook een plek om als groep trainees ervaringen te delen. De dagen waren praktisch ingericht, niet schools, en gevuld met inhoud vanuit zowel onderwijs als praktijk. Een helder on-boardingsproces met een buddy op de werkplek zorgde voor een zachte landing, terwijl regionale samenwerking een divers aanbod van werkplekken mogelijk maakte. De stevige begeleidingsstructuur met traineecoördinator, coach, buddy’s en intervisie maakte snelle en laagdrempelige ondersteuning beschikbaar en hielp preventief te signaleren, bijvoorbeeld dat een werkplek niet passend was voor de trainee.
Het programma richtte zich op veranderbereidheid, eigenaarschap en innovatie, van zowel de trainee als het team. Hierdoor leerden teams van trainees, en groeiden trainees uit tot sterke zorgprofessionals. Vooraf zorgden gemixte werkgroepen voor een goede voorbereiding van werving, selectie en werkplekken, vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst met duidelijke verwachtingen. Er waren twee soorten samenwerkingsovereenkomsten: (1) voor de trainee met de organisatie waar hij/zij het traineeship ging volgen en (2) voor de zorgorganisatie met (a) het samenwerkingsverband van deRotterdamseZorg om commitment aan het traject en (b) met recruitmentmedewerkers, mbo- en hbo-docenten en onderwijskundige in Twente. Binnen deRotterdamseZorg bestonden de werkgroepen uit een mix van HR- en opleidingsfunctionarissen en leidinggevenden, in Twente uit vertegenwoordigers van werving en selectie, het ontwikkelprogramma en de werkplek.
‘Er is een breed aanbod van werkplekken en lesdagen’
Jonge professionals leerden wat goed werkgeverschap en werknemerschap is. Hoewel structuur van het traineeprogramma belangrijk was, draaide het vooral om wat er tussendoor gebeurde: aandacht, vertrouwen, hulp vragen en bieden, gezien worden en eigenaarschap nemen. Tijdens ontwikkeldagen was er ruimte voor ontspanning en werden de gezellige lunchmomenten hoog gewaardeerd.
Maatwerk
In Rotterdam is geleerd dat het goed werkt als de persoonlijke ontwikkeling centraal staat: het ontwikkelprogramma sloot nauw aan bij de individuele behoeften van trainees en groeide mee met hun feedback. Door evaluaties en gesprekken met de trainees werd het traject flexibel aangepast, zodat het beter aansloot bij de praktijk en verwachtingen van zowel de trainees als de zorg- of welzijnsorganisatie. Trainees kregen ruimte voor verdieping door terug te keren naar eerdere werkplekken om kennis verder uit te bouwen. Maatwerk bleek een belangrijke succesfactor. Sterke regionale samenwerking tussen zorgorganisaties en onderwijsinstellingen zorgde voor een breed en kwalitatief aanbod van werkplekken en lesdagen. Het ontwikkelprogramma werd gedurende het traject aangepast aan de hand van de ontwikkelvragen van trainees. Daarbij was duidelijk dat trainees startende medewerkers waren en geen studenten. Startende professionals leerden wat goed werkgeverschap en werknemerschap inhield.
Verbeterkansen
De brede groep ontwikkelaars van de programma’s ziet voor een volgend traject verbeterkansen. In Twente willen we zorgen voor een betere balans tussen mbo- en hbo-trainees, passend bij het aanbod van werkplekken in de regio. Het aantal ontwikkeldagen wordt teruggebracht van tien naar zeven per half jaar, waarbij intervisie niet meer op een tussendoor gepland moment plaatsvindt, maar aansluitend aan een ontwikkeldag. Daarnaast willen we het matchingsproces verbeteren door vanaf de start drie potentiële werkplekken per trainee gereed te hebben. In Rotterdam is geleerd dat mandaat van leden van de projectgroep binnen de pilot om sneller beslissingen te nemen en processen te stroomlijnen belangrijk is. Ook willen we flexibiliteit in functiehuizen vergroten, zodat kandidaten met een afwijkend profiel beter kunnen instromen. Elke zes maanden wisselen van werkplek (roteren) bleek niet altijd prettig; daarom is er een alternatief dat meer continuïteit biedt. Tot slot willen we het belang van de buddy en leidinggevende op de werkplek beter benutten door hen actiever te betrekken in het vervolgtraject.
Het vervolg
Twente
De kracht zit in aandacht, vertrouwen en samen leren. Inmiddels zijn alle 11 trainees gestart met hun derde baan; velen blijven werken in de regio of kiezen voor vervolgopleidingen. Zonder subsidie van het actieprogramma Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn gaat het programma verder als jaarlijks vast aanbod – een blijvende impuls voor toekomstbestendige zorg.
deRotterdamseZorg
De huidige groep trainees maakt het traject af. Het ontwikkelprogramma is aangepast, de trainees hebben nu meer ruimte om hun ontwikkelwensen aan te geven. Daarop kunnen de initiatiefnemers van het traineeship in Rotterdam anticiperen. Coaching is ook op maat beschikbaar.
De initiatiefnemers hebben besloten om voor de tweede groep die zou gaan starten een andere insteek te kiezen. Het roteren en centraal aannemen van trainees bleek niet haalbaar. Daarom is ervoor gekozen om het ontwikkelprogramma inclusief de coaching en begeleiding op de werkvloer apart aan te bieden aan de startende zorgprofessionals in de regio. Hiermee krijgen startende zorgprofessionals niet alleen een vaste baan, maar ook extra begeleiding en ontwikkeling om de start van hun carrière sterk te beginnen. Daarmee behouden we een groot gedeelte van het traineeship, maar zullen de trainees niet meer hoeven te wisselen van organisatie en is er ook geen centrale aanname. De naam zal dan wel worden aangepast van regionaal trainee programma naar regionaal young professional programma en krijgt daarmee een andere lading.
Hiermee nemen we de waardevolle lessen mee die we geleerd hebben in dit regionaal traineeship, maar geven we ook gehoor aan de lessen die we hebben geleerd in de regio. Zo krijgen jonge zorgprofessionals in de regio Rotterdam niet alleen een baan, maar krijgen ze daarnaast een prachtig gezamenlijk ontwikkeltraject van zorg- en onderwijsorganisaties aangeboden dat bijdraagt aan ontwikkeling en extra ondersteuning bij de start van hun carrière.
‘Beter de weg vinden’
Waarom hebben zorg- en welzijnsprofessionals gekozen voor het traineeship? Een aantal reacties:
- Van de zorg blijven houden.’
- Ik wil vaardigheden leren om verder te kunnen werken in de zorg.’
- ‘Besluiten waar je verder wilt groeien.’
- Een toolkit en handvatten krijgen waarmee je de weg in de zorg beter kunt vinden en uiteindelijk een baan vinden die je leuk vindt en voldoening geeft.’
- Hoe is het om een echte zorgprofessional te zijn in plaats van een werkende student? Heel fijn dat ik daar extra begeleiding in krijg nu ik net start.’
Referentie
- van Dijk A. Stop de uitstroom: meer tijd en aandacht voor jonge professionals.V&VN Magazine. 2022; 1.
