1 Wat is de vraagstelling van je proefschrift?

Veel oudere patiënten verliezen tijdens een ziekenhuisopname in korte tijd hun zelfstandigheid in dagelijkse activiteiten zoals lopen, wassen en aankleden. Dit verlies kan leiden tot langer herstel, meer afhankelijkheid, een grotere kans op opname in een zorginstelling en een verhoogd overlijdensrisico. Verpleegkundigen spelen een sleutelrol in het stimuleren van mobiliteit en zelfredzaamheid, maar de verpleegkundige zorg op dit gebied is binnen de ziekenhuiszorg nog beperkt gestandaardiseerd en nauwelijks evidence‑based.

Mijn proefschrift richt zich op Function Focused Care in Hospital (FFCiH), een interventie die bewegen en zelfstandigheid stimuleert in de ziekenhuissetting. We onderzochten de haalbaarheid van de interventie, het effect op patiëntenuitkomsten, factoren die de uitvoering beïnvloeden en de betrouwbaarheid van vragenlijsten die gedrag en verwachtingen rondom dagelijkse activiteiten en mobiliteit vastleggen. 

2 Wat zijn de belangrijkste bevindingen?

De haalbaarheidsstudie laat zien dat FFCiH goed aansluit bij de visie van verpleegkundigen. Zij waardeerden de scholing en herkenden de meerwaarde van activerende zorg. Tegelijkertijd benoemden zij knelpunten waaronder tijdsdruk, beperkte betrokkenheid van familie en onvoldoende steun vanuit het management. De interventie is uitvoerbaar, maar vraagt om duidelijke randvoorwaarden en stevig verpleegkundig leiderschap. In de effectiviteitsstudie onder 892 patiënten vonden we geen significant verschil in functionele status bij ontslag, gemeten met de Barthel Index en Elderly Mobility Scale. Patiënten die FFCiH ontvingen, verbleven gemiddeld 3,3 dagen korter in het ziekenhuis en keerden vaker rechtstreeks naar huis terug in plaats van naar een zorginstelling. Dit wijst op sneller herstel en minder risico op complicaties. Voor patiënten betekent dit minder verlies van zelfstandigheid en een snellere terugkeer naar het eigen leven. Bewegingsgerichte zorg blijkt dus niet alleen gunstig voor patiënten, maar kan ook bijdragen aan het verminderen van de druk op de ziekenhuiszorg. De procesevaluatie toont aan dat verpleegkundigen FFCiH steeds consequenter toepasten, uit observaties bleek dat de toepassing van de principes volgens FFCiH steeg van 60 naar 75 procent. Zij gaven aan dat de aanpak hen bewuster maakt van het belang van mobiliteit en goed past bij persoonsgerichte zorg. Patiënten ervaarden de interventie niet als belastend. Tegelijkertijd bleven doelgericht werken, continuïteit en leiderschap kwetsbare factoren voor duurzame implementatie. Daarnaast bevestigde de klinimetrische studie dat zes vertaalde vragenlijsten over zelfeffectiviteit en bewegingsverwachtingen van verpleegkundigen en patiënten betrouwbaar en valide zijn voor gebruik in de Nederlandse context. Deze vragenlijsten zijn geschikt voor toekomstig onderzoek en voor het monitoren van zelfeffectiviteit en uitkomstverwachtingen tijdens zorg- en implementatieprocessen.

3 Wat betekent dit voor de praktijk?

De kernboodschap van mijn proefschrift is dat bewegingsgerichte zorg werkt, maar alleen wanneer deze structureel onderdeel wordt van de dagelijkse praktijk. Dat vraagt om verpleegkundig leiderschap, een omgeving die uitnodigt tot bewegen, heldere doelen met patiënten en blijvende aandacht voor coaching en teamontwikkeling. Bewegingsgerichte zorg is geen extra taak, maar een kernonderdeel van verpleegkundig vakmanschap dat complicaties voorkomt, herstel versnelt en patiënten helpt hun zelfstandigheid te behouden. Door te investeren in verpleegkundigen én in de cultuur van de afdeling kunnen ziekenhuizen functieverlies tijdens opname daadwerkelijk verminderen.

Selma Kok, Integrating Function Focused Care in Hospital: Essential nursing care for maintaining and restoring functional status. Universiteit Utrecht, mei, 2026