Het argument? Er zijn scherpe keuzes nodig om de overheidsbegroting dekkend te krijgen. Op zichzelf is dat helemaal waar. De angel zit echter in de boodschap achter deze woorden. Het is niet voor niets dat beroepsorganisaties én patiëntenorganisaties alarm slaan. Ze maken zich zorgen dat goede zorg in de toekomst niet langer een voor ieder toegankelijke basisvoorziening is, maar alleen nog beschikbaar is voor mensen die het zelf kunnen betalen.

Dit roept de vraag op welke waarden werkelijk leidend zijn. De afgelopen jaren hebben de beleidsmakers van de gezondheidszorg veel gesproken over ‘waardegedreven zorg’, ‘de juiste zorg op de juiste plek’ en ‘met de patiënt samen beslissen’. Er wordt enorm veel geld gestoken in projecten om dit te realiseren. Maar de keuzes van dit kabinet laten zien: het moet allemaal wel passen binnen de financiële kaders, zelfs als die overduidelijk niet passend zijn. En het mag niets extra’s kosten, zelfs niet als een investering op de langere termijn kosten bespaart. Zoveel is duidelijk: de werkelijk leidende waarden liggen niet in wat werkt voor de patiënt, maar in wat past binnen de rekensom.

De prijs van dit alles? Diegenen met een stevig netwerk, voldoende middelen en mondige naasten zullen het wel redden. Zij hebben de mogelijkheid om het goed te regelen. De ontwikkelingen raken de mensen die laaggeletterd zijn, moeilijk hun weg kunnen vinden in het complexe zorglandschap of elke maand weer een strijd voeren om het hoofd boven water te houden. Juist voor hen is vanzelfsprekende toegang tot goede zorg hard nodig, omdat zij de grootste kans lopen op gezondheidsverlies. Maar juist voor hen wordt de drempel tot goede zorg hoger opgetrokken.

Het nieuwe kabinet is er, maar de vraag blijft open: wat hebben we ervoor over om de zorg niet alleen goed maar ook rechtvaardig te houden?