Blijkbaar denken velen dat theorie en praktijk van elkaar losstaan. Dat is echter een grote en zelfs gevaarlijke misvatting. Verpleegkundige theorieën leren ons in eerste instantie waarom we iets doen. En dat heeft gevolgen voor wat we doen, en hoe we dat doen.

Zonder verpleegkundige theorieën bestaat ons beroep alleen maar uit het uitvoeren van een aantal verpleegtechnische taken. Zeker ook belangrijk, en soms ook cruciaal. Maar verpleegkunde is méér dan dat, en verpleegkundige theorieën vormen daarvoor de basis. En wat zo bijzonder is, is dat er daar behoorlijk veel van zijn. Veel verschillende theorieën die elkaar vaak heel mooi aanvullen. Dus met die basis zit het wel goed. Ten minste, als we die ook gebruiken. Vandaar dat er in dit TvZ-dossier weer een theorie centraal staat. En dit keer van eigen bodem: de theorie van Bien van den Brink-Tjebbes.

Bien, die in 2014 is overleden, was verpleegkundige, in die tijd ‘verpleegster’ genoemd. Ze werkte lange tijd in de wijk en had een enorme belangstelling voor de theoretische fundamenten van het beroep. Het ging volgens haar niet zozeer om de behandeling van aandoeningen, maar om bestaanszorg. Waarbij de ontmoeting tussen twee mensen centraal staat. Zoals Bart Cusveller het verwoordt: ‘Met voorgegeven standaarden en interventies op zak, ook al zijn ze honderd keer gevalideerd, kun je nog niet waarnemen wat de patiënt echt nodig heeft. Daarvoor moet de verpleegkundige zich eerst belangeloos naar de patiënt toewenden en zich er vervolgens onbaatzuchtig voor inzetten.’

En dan, de vraag of zorg zin heeft, of zin is. Lees de bijdrage van Joost van Dalen: ‘Bien ging ervan uit dat zorg geen zin hééft maar zin IS. Zorgen vindt de zin in zichzelf.’

Bien van den Brink-Tjebbes’ gedachtegoed vormt nog altijd de basis van veel professionele zorgplannen. Het is tijd dat we haar theorie herontdekken, niet alleen als eerbetoon aan een bevlogen pionier maar ook als waardevol kompas voor de zorg van vandaag.