De Beter Laten-lijst bestaat inmiddels 10 jaar. In latere edities is deze lijst uitgebreid met Beter Doen-aanbevelingen, waarmee de huidige Beter Doen Beter Laten-lijst (BDBL) is ontstaan. Sinds 2024 wordt de lijst onderhouden en geactualiseerd door het Kennisinstituut V&VN. Ieder jaar wordt een nieuwe top 5 Beter Laten en/of Beter Doen gepubliceerd voor verschillende sectoren: de ziekenhuiszorg, wijkverpleging, verpleeghuiszorg, geestelijke gezondheidzorg en verstandelijk gehandicaptenzorg. In 2025 is de eerste Beter Laten top 5 ontwikkeld door het Kennisinstituut.4
In deze rubriek van Beter Doen & Beter laten beschrijven we de nieuwe Beter Doen top 5 en de manier waarop deze tot stand is gekomen.
Proces
Voor het opstellen van de Beter Doen top 5 zijn alleen de 25 richtlijnen geselecteerd die in 2024 en 2025 door de V&VN zijn geautoriseerd. De aanbevelingen in de richtlijnen werden gescreend met behulp van in- en exclusiecriteria. Aanbevelingen met betrekking tot de verpleegkundige zorg werden geïncludeerd. Richtlijnen werden geëxcludeerd als ze geen duidelijk herkenbare aanbevelingen bevatten, en aanbevelingen werden geëxcludeerd als er eerst nog aan randvoorwaarden moet worden voldaan voordat de aanbeveling geïmplementeerd kan worden. Aanbevelingen die alleen van toepassing zijn op verpleegkundig specialisten zijn buiten beschouwing gelaten. In totaal werden 732 aanbevelingen meegenomen. Vervolgens is per aanbeveling een aantal zaken bepaald:
- Op welke sector heeft deze betrekking?
- Is het toepasbaar op de meerderheid van de verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundig specialisten (V&V, generieke versus specifieke aanbeveling)?
- Gaat het om een Beter Doen- of Beter Laten-handeling?
- Wat is de doelgroep?
- Welk thema staat centraal bij de handeling, bijvoorbeeld wond of delier?
Deze aanbevelingen zijn door de verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundig specialisten gecontroleerd op sector en van toepassing op de meerderheid. Aanbevelingen die voor de meerderheid van de V&V-professionals relevant zijn en relatief kort (max. 20 woorden) zijn meegenomen in de prioritering. Hieruit volgden ca. 120 Beter Doen-aanbevelingen per sector.
Een werkgroep bestaande uit V&V-professionals uit de vijf sectoren heeft uit de ca. 120 aanbevelingen voor hun sector de 20 aanbevelingen gekozen met de grootste positieve impact. Daarbij werd de huidige toepassing, grootte patiëntenpopulatie en impact op de gezondheid van de patiënt meegewogen. Tot slot zijn de 20 handelingen geprioriteerd via een landelijke online vragenlijst onder V&V-professionals, waarin zij 5 aanbevelingen konden kiezen die volgens hen de grootste positieve impact konden maken en een implementatieboost verdienden. Bij deze prioritering is rekening gehouden met de impact op de patiënt, grootte patiëntengroep, de huidige toepassing in de praktijk, tijd, kosten en duurzaamheid. De resultaten uit de vragenlijst zijn in een fysieke bijeenkomst voorgelegd aan een groep zorgprofessionals, patiëntvertegenwoordigers en beleidsmedewerkers, waarbij deze op basis van de resultaten en hun eigen expertise gezamenlijk kwamen tot een top 5 Beter Doen voor hun sector.
Drie lijsten
Vanwege het lage aantal stemmen uit de verstandelijke gehandicaptenzorg en de geestelijke gezondheidszorg is besloten om geen top 5 voor deze sectoren op te stellen. Voor de ziekenhuiszorg, wijkverpleging en verpleeghuiszorg is wel een top 5 samengesteld. Eén aanbeveling is geprioriteerd voor meerdere sectoren in hun top 5. In totaal staan in de drie top 5-lijsten 14 unieke aanbevelingen (zie tabel 1).
Tabel 1. Overzicht gekozen Beter Doen-aanbevelingen
Wat kan dit opleveren
Door het toepassen van de Beter Doen-handelingen uit de top 5 kunnen zorgverleners onnodige belasting voor de patiënt beperken. Voor de zorgvrager zorgt het voor verbeterde gezondheidsuitkomsten; een hogere kwaliteit van leven en meer zelfstandigheid en eigen regie.
Voor de ontwikkeling van twee businesscases is gezocht naar aanbevelingen uit de Beter Doen Beter Laten-lijst die sectoroverstijgend relevant zijn, concreet genoeg zijn om uit te werken en aansluiten bij actuele thema’s zoals duurzaamheid en technologische ontwikkelingen. De aanbevelingen uit de Top 5 Beter Doen bleken hiervoor minder geschikt, omdat zij onvoldoende ruimte boden voor een brede en praktische uitwerking. Er is gekozen voor aanbevelingen uit de richtlijnen over persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM). Deze bestaan uit twee afzonderlijke richtlijnen: één voor de langdurige zorg en één voor de medisch‑specialistische zorg. Samen bieden zij een breed toepasbaar en eenduidig kader voor veilig en doelmatig gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen in verschillende zorgsettingen. De twee business cases werden uiteindelijk: 1. de vergelijking tussen werkwerp- en herbruikbare schorten en 2. het toepassen van persoonlijke beschermingsmiddelen in de wijkverpleging.
Noot
De nieuwe Beter doen Beter Laten-lijsten voor verschillende zorgsectoren zijn te vinden op:
Referenties
- Dulmen SA, Verkerk EW, Huisman-de Waal G, e.a. Een verpleegkundige en verzorgende beter-laten-lijst. Nijmegen: IQ healthcare; juli 2017.
- V&VN. Beter laten aanbevelingen, overall lijst 2023. www.venvn.nl/media/5cakusr2/beter-laten_lijst-algemeen-v2.pdf
- V&VN. Beter doen aanbevelingen, overall lijst 2023. www.venvn.nl/media/hdkojzft/beter-doen-lijst-algemeen.pdf
- Brunsveld-Reinders AH, Til Ubbink W, van den Bosch B, e.a. Top 5 Beter Laten TvZ. 2025;135(5):34-6.
