In Nederland kunnen we sinds kort dankbaar gebruikmaken van gedigitaliseerde jaargangen van TvZ, maar ook van andere verpleegkundige bladen uit het verleden, zoals het blad van Nosokomos.

Toch vertellen deze bronnen lang niet altijd het hele verhaal. Ja, verpleegkundige tijdschriften gaven verpleegkundigen uit het verleden een stem. Maar wel een beperkte groep verpleegkundigen. Als spreekbuizen van beroepsverenigingen vertegenwoordigden deze bladen vooral de voorlopers in het vak: mensen met een duidelijke visie op de ontwikkeling van de verpleegkunde. Later, pak hem beet vanaf de jaren tachtig, kreeg de TvZ een meer populair-wetenschappelijk karakter. Ook dat is waardevol en interessant, maar nog altijd geen dwarsdoorsnede van de gemiddelde verpleegkundige.

Waar artsen al eeuwenlang volop publiceren, hebben verpleegkundigen van oudsher minder geschreven. Ook in musea en archieven zijn zij minder zichtbaar. Bovendien vertegenwoordigen archieven vaak de stem van bestuurders, grotere instellingen en andere elites; groepen waartoe veel verpleegkundigen in het verleden niet behoorden. Juist daarom zijn de specifiek verpleegkundige en verzorgende collecties zoals die van het Museum voor de Verpleegkunde en de Stichting Historisch Verpleegkundig Bezit zo belangrijk.

‘Het gewone blijkt bij nader inzien vaak bijzonder’

Objecten kunnen namelijk het startpunt vormen voor onderzoek naar verhalen die anders onderbelicht blijven, omdat zij bijvoorbeeld niet opgeschreven zijn. Een mooi voorbeeld is het recente onderzoek dat collega Jitske Hell deed naar het zwarte reiskoffertje van diacones Ella Fetter, dat al zo’n twintig jaar deel uitmaakt van onze collectie. Wat begon met interesse in een mysterieus koffertje, leidde uiteindelijk tot een boeiend gesprek met de kinderen van ‘Zuster Ella’, die het koffertje destijds aan het museum schonken.

Het resultaat: prachtige verhalen, foto’s, extra context én een nieuw profiel op ons online museum. Het verhaal van Ella Fetter laat zien hoe sterk de Protestantse kerk verweven was met het persoonlijke en professionele leven van deze wijkverpleegkundige. Ook maakt het zichtbaar hoe zij een periode meemaakte waarin het verpleegkundig beroep in korte tijd ingrijpend veranderde. Met deze nieuwe context krijgt het mysterieuze koffertje nog meer betekenis. En wordt zichtbaar wat in de geschiedenis van de verpleegkunde zo vaak geldt: het gewone blijkt, bij nader inzien, vaak bijzonder.